در تاریخگذاری روز/ماه/سال (DD/MM/YY) روز ۱۶/۰۹/۲۵ فقط یک بار در این قرن رخ میدهد که هر سه عدد تشکیلدهندهاش مربع کامل باشند:
• ۹ = 3²
• ۱۶ = 4²
• ۲۵ = 5²
با این حال، راز جادویی این تاریخ فراتر از مربع بودن ساده این اعداد است، چرا که ۳، ۴ و ۵ بهعنوان «سهتایی فیثاغورثی» شناخته شده و در قضیه فیثاغورس (a² + b² = c²) نقشی بنیادین دارند.
ویژگیهای منحصربهفرد ۱۶/۰۹/۲۵
- سه مربع متوالی: وقوع سه عدد مربع کامل پیاپی (۹، ۱۶ و ۲۵) در قالب یک تاریخ، پدیدهای است که بر اساس محاسبات انجمن ریاضیات بریتانیا (London Mathematical Society)، فقط یک بار در هر قرن ممکن است اتفاق بیفتد.
- سال مربع: خود عدد ۲۰۲۵ نیز برابر ۴۵² است. بنابراین این روز را برخی «روز مربع فیثاغورثی» نامیدهاند که به هیچ روی تکرار نخواهد شد.
نمونههایی از تاریخهای عددی که توجه ریاضیدوستان را جلب کردهاند
- «روز عدد پی» (Pi Day) – ۱۴/۰۳ (۳٫۱۴)
- «روز جذر» – ۰۵/۰۵/۲۵ (۵٫۰۵)
در حالی که این مناسبتها بر اساس یک یا دو ویژگی عددی بنا شدهاند، تعیینکنندگان ۱۶ سپتامبر ۲۰۲۵ به سه ویژگی همزمان مربع و ارتباط تاریخی با قضیه فیثاغورس میرسند؛ ترکیبی که به گفته کالین آدامز از کالج ویلیامز، «تنها یکبار در طول قرن بیستویکم اتفاق میافتد».
این تقارن ظاهراً ساده، یادآور پیوند دیرینه ریاضیات با فرهنگ عامه است؛ از معماری یونان باستان تا نوشتههای رقمپرستان معاصر. در کنار جشنهای «روز عدد پی»، شاید بهترین شکل بزرگداشت این مناسبت، بریدن یک کیک مستطیلی مورب باشد تا دو مثلث قائمالزاویه فیثاغورثی در کنار هم قرار گیرند—یک تکه تاریخ و یک تکه عدد در خدمت زیبایی ریاضی.
**بیوگرافی لعیا آزاده**
**لعیا آزاده**
سردبیر بخش هنرهای تجسمی و زیباییشناسی
لعیا آزاده منتقد هنری، کیوریتور و پژوهشگر حوزه هنرهای تجسمی با بیش از چهارده سال تجربه تخصصی در نقد هنری، مدیریت پروژههای نمایشگاهی و پژوهش در تاریخ هنر معاصر ایران است. تمرکز اصلی وی بر تحلیل جریانهای نوین هنرهای تجسمی، زیباییشناسی معاصر و پیوند هنر با مفاهیم فلسفی و اجتماعی است.
**تحصیلات**
وی دارای مدرک کارشناسی ارشد پژوهش هنر از دانشگاه هنر تهران و کارشناسی نقاشی از دانشگاه هنر است. همچنین دورههای تخصصی کیوریتوری و مدیریت موزه را در آکادمی هنرهای معاصر اروپا گذرانده و در کارگاههای متعدد نقد هنری و زیباییشناسی شرکت فعال داشته است.
**سوابق حرفهای**
آزاده فعالیت حرفهای خود را از اواخر دهه هشتاد به عنوان منتقد هنری در نشریات تخصصی هنری آغاز کرد. با توسعه فعالیتهایش در حوزه کیوریتوری، وی گردانندگی چندین نمایشگاه معتبر گروهی و انفرادی در گالریها و موزههای داخلی را بر عهده داشته و به عنوان مشاور هنری با چندین مؤسسه فرهنگی همکاری مستمر دارد.
وی از ابتدای سال ۱۴۰۰ به تیم تحریریه مجله اینترنتی ساتیا پیوسته و به عنوان سردبیر بخش هنرهای تجسمی و زیباییشناسی در این رسانه فعالیت میکند. در این مدت، تحلیلهای عمیق و نقدهای تحلیلی وی درباره آثار هنرمندان معاصر ایرانی و جریانهای جهانی هنر، مورد توجه جامعه هنری و مخاطبان علاقهمند قرار گرفته است.
**تخصصها و حوزههای کاری**
تخصص اصلی آزاده در نقد و تحلیل هنرهای تجسمی معاصر، کیوریتوری نمایشگاههای مفهومی و پژوهش در زمینه زیباییشناسی فلسفی است. وی همچنین در زمینه مشاوره مجموعهداری، تحلیل بازار هنر و مطالعه تأثیر تحولات اجتماعی بر تولیدات هنری تجربه قابل توجهی دارد.
**روششناسی تحلیلی**
رویکرد تحلیلی آزاده مبتنی بر تلفیق دانش تاریخ هنر، مفاهیم زیباییشناسی فلسفی و درک بستر اجتماعی تولید اثر هنری است. وی در نقدهای خود همواره بر درک فرآیند خلاقه هنرمند، تحلیل ساختار فرمال اثر و بررسی لایههای معنایی آن تأکید دارد و از رویکردهای تکبعدی و قضاوتهای شتابزده پرهیز میکند.
**عضویت در نهادهای تخصصی**
وی عضو انجمن منتقدان و نویسندگان هنر ایران و انجمن کیوریتورهای مستقل است و در کمیتههای انتخاب چندین دوسالانه و جشنواره هنری معتبر کشور مشارکت داشته است.