تصویری خاص و کمتر دیدهشده از میدان تجریش را در دهه ۱۲۹۰ خورشیدی و در ایامی که چند خانه بیشتر اطرافش نبود، مشاهده میکنید. این عکس تاریخی که از دوران پایانی قاجار و حکومت احمدشاه به جای مانده، چهرهای کاملاً متفاوت از یکی از شلوغترین میدانهای امروز تهران را به نمایش میگذارد.
تغییرات میدان تجریش؛ از یک میدان روستایی تا قلب تپنده شمیران
میدان تجریش که امروز به عنوان یکی از پررفتوآمدترین و شناختهشدهترین میدانهای شمال تهران محسوب میشود، در اوایل قرن چهاردهم خورشیدی، همچون روستایی کوچک در دامنه کوههای البرز بود. عکس منتشرشده که قدمت آن به حدود ۱۱۵ سال پیش بازمیگردد، نشان میدهد که در آن دوره، اطراف میدان را تنها چند خانه محدود و فضایی کاملاً باز و روستایی فراگرفته بود. این تصویر در حالی ثبت شده که هنوز خبری از ساختوسازهای گسترده، خیابانهای سنگفرش و ترافیک سنگین امروزی نبود و مردم در فضایی آرام و طبیعی به فعالیتهای روزمره خود مشغول بودند.
تجریش در دهه ۱۲۹۰؛ عبور از عصر قاجار به پهلوی
میدان تجریش در دهه ۱۲۹۰ خورشیدی، همزمان با اواخر دوره سلطنت احمدشاه قاجار، یکی از نقاط حومهای تهران محسوب میشد که با گذشت زمان و توسعه شهر، به تدریج به یکی از مهمترین مراکز تجاری و تفریحی شمال تهران تبدیل شد. این تصویر تاریخی که توسط یکی از عکاسان آن دوره ثبت شده، فرصتی نادر برای مقایسه چهره گذشته و حال این میدان فراهم میآورد. در آن سالها، تجریش هنوز جذابیت روستایی خود را حفظ کرده بود و معماری سنتی و بافت طبیعی منطقه، کاملاً مشهود است؛ معماری که امروز جز در معدود بناهای تاریخی، اثری از آن در این میدان پرتردد دیده نمیشود.
اهمیت تصاویر تاریخی برای شناخت هویت شهری تهران
تصاویر تاریخی از مکانهایی مانند میدان تجریش، نهتنها ارزش دیداری و نوستالژیک دارند، بلکه به عنوان اسناد مهمی برای شناخت روند تحولات شهری، معماری و سبک زندگی مردم تهران در دورههای مختلف به شمار میروند. این عکس یادآور دورانهایی است که تهران هنوز به کلانشهر امروزی تبدیل نشده بود و مناطق شمالی آن، بافتی روستایی و آرام داشت. امروزه با گسترش بیرویه ساختمانسازی و افزایش جمعیت، میدان تجریش به یکی از اصلیترین گرههای ترافیکی و مراکز خرید پایتخت تبدیل شده و فاصله آن با تصویر ۱۱۵ سال پیش، نشاندهنده سرعت شگفتانگیز تغییرات شهری در ایران معاصر است.
**بیوگرافی لعیا آزاده**
**لعیا آزاده**
سردبیر بخش هنرهای تجسمی و زیباییشناسی
لعیا آزاده منتقد هنری، کیوریتور و پژوهشگر حوزه هنرهای تجسمی با بیش از چهارده سال تجربه تخصصی در نقد هنری، مدیریت پروژههای نمایشگاهی و پژوهش در تاریخ هنر معاصر ایران است. تمرکز اصلی وی بر تحلیل جریانهای نوین هنرهای تجسمی، زیباییشناسی معاصر و پیوند هنر با مفاهیم فلسفی و اجتماعی است.
**تحصیلات**
وی دارای مدرک کارشناسی ارشد پژوهش هنر از دانشگاه هنر تهران و کارشناسی نقاشی از دانشگاه هنر است. همچنین دورههای تخصصی کیوریتوری و مدیریت موزه را در آکادمی هنرهای معاصر اروپا گذرانده و در کارگاههای متعدد نقد هنری و زیباییشناسی شرکت فعال داشته است.
**سوابق حرفهای**
آزاده فعالیت حرفهای خود را از اواخر دهه هشتاد به عنوان منتقد هنری در نشریات تخصصی هنری آغاز کرد. با توسعه فعالیتهایش در حوزه کیوریتوری، وی گردانندگی چندین نمایشگاه معتبر گروهی و انفرادی در گالریها و موزههای داخلی را بر عهده داشته و به عنوان مشاور هنری با چندین مؤسسه فرهنگی همکاری مستمر دارد.
وی از ابتدای سال ۱۴۰۰ به تیم تحریریه مجله اینترنتی ساتیا پیوسته و به عنوان سردبیر بخش هنرهای تجسمی و زیباییشناسی در این رسانه فعالیت میکند. در این مدت، تحلیلهای عمیق و نقدهای تحلیلی وی درباره آثار هنرمندان معاصر ایرانی و جریانهای جهانی هنر، مورد توجه جامعه هنری و مخاطبان علاقهمند قرار گرفته است.
**تخصصها و حوزههای کاری**
تخصص اصلی آزاده در نقد و تحلیل هنرهای تجسمی معاصر، کیوریتوری نمایشگاههای مفهومی و پژوهش در زمینه زیباییشناسی فلسفی است. وی همچنین در زمینه مشاوره مجموعهداری، تحلیل بازار هنر و مطالعه تأثیر تحولات اجتماعی بر تولیدات هنری تجربه قابل توجهی دارد.
**روششناسی تحلیلی**
رویکرد تحلیلی آزاده مبتنی بر تلفیق دانش تاریخ هنر، مفاهیم زیباییشناسی فلسفی و درک بستر اجتماعی تولید اثر هنری است. وی در نقدهای خود همواره بر درک فرآیند خلاقه هنرمند، تحلیل ساختار فرمال اثر و بررسی لایههای معنایی آن تأکید دارد و از رویکردهای تکبعدی و قضاوتهای شتابزده پرهیز میکند.
**عضویت در نهادهای تخصصی**
وی عضو انجمن منتقدان و نویسندگان هنر ایران و انجمن کیوریتورهای مستقل است و در کمیتههای انتخاب چندین دوسالانه و جشنواره هنری معتبر کشور مشارکت داشته است.