نشستن طولانی و بدون وقفه میتواند خطر مرگ ناشی از سرطان را افزایش دهد. نتایج یک پژوهش بزرگ نشان میدهد که مسئله فقط مجموع ساعتهای نشستن نیست، بلکه نحوه توزیع این زمان در طول روز نیز اهمیت زیادی دارد. شکستن زمانهای طولانی نشستن با حتی چند دقیقه فعالیت سبک میتواند خطر ابتلا یا مرگ ناشی از سرطان را کاهش دهد. این یافتهها دیدگاه رایج درباره رفتار کمتحرک را تغییر میدهند، زیرا بسیاری از توصیههای فعلی تنها بر مجموع زمان نشستن تمرکز دارند، نه الگوی آن.
یافتههای کلیدی پژوهش
این تحقیق که بر پایه دادههای پروژه U.K. Biobank انجام شد، بیش از ۹۱ هزار داوطلب را با استفاده از مچبندهای پایش فعالیت به مدت یک هفته بررسی کرد. یک مدل یادگیری ماشین، فعالیت روزانه را در بازههای ۱۰ ثانیهای به نشستن یا حرکت طبقهبندی کرد و رفتار کمتحرک را به دو گروه تقسیم نمود:
۱. نشستن طولانی (Prolonged Sedentary Behavior): نشستن حداقل ۳۰ دقیقه بدون تقریباً هیچ حرکتی.
۲. نشستن همراه با وقفه (Interrupted Sitting): نشستنهای کوتاهتر یا دورههای طولانی که با فعالیتهای کوتاه و پراکنده قطع میشوند.
نتایج پس از ۱۲ سال پیگیری نشان داد:
- هر یک ساعت اضافه نشستن طولانی و بدون وقفه، خطر مرگ ناشی از سرطان را حدود ۹ درصد افزایش میدهد.
- نشستن طولانی با افزایش بروز موارد جدید سرطان نیز همراه بود.
- در مقابل، نشستن همراه با وقفه با کاهش خطر سرطان ارتباط داشت و خطر مرگ ناشی از سرطان در این افراد تقریباً یکپنجم کمتر بود.
جایگزین کردن نشستن با فعالیت سبک: راهکاری ساده و مؤثر
پژوهشگران سپس بررسی کردند اگر افراد بخشی از زمان نشستن طولانی خود را با فعالیت جایگزین کنند، چه اتفاقی رخ میدهد. نتایج نشان داد که جایگزین کردن تنها یک ساعت نشستن طولانی با فعالیت سبک مانند قدم زدن آرام، مرتب کردن خانه یا انجام کارهای سبک روزمره، میتواند خطر مرگ ناشی از سرطان را ۱۲ درصد کاهش دهد. همچنین جایگزین کردن ۳۰ دقیقه فعالیت متوسط باعث کاهش ۸ درصدی خطر شد و جایگزینی تنها ۵ دقیقه از زمان نشستن با فعالیت شدید، بیشترین کاهش را در موارد جدید سرطان ایجاد کرد.
چرا نشستن طولانی با سرطان ارتباط دارد؟
پژوهش حاضر علت قطعی این ارتباط را اثبات نکرده است، اما پژوهشگران چند سازوکار احتمالی را مطرح کردهاند:
- افزایش التهاب مزمن خفیف در بدن
- کاهش عملکرد سیستم ایمنی
- تجمع چربی در کبد، عضلات و پانکراس
- اختلال در تنظیم قند خون
- افزایش سطح انسولین و سیگنالهای رشد سلولی
پژوهشهای پیشین این عوامل را با سرطانهای پستان، پروستات و روده مرتبط دانستهاند.
راهکار عملی: هر ساعت ۶ دقیقه حرکت
دکتر Frederick Ho، اپیدمیولوژیست دانشگاه گلاسگو، پیشنهاد کرده است که حدود ۶ دقیقه وقفه فعالیت در هر ساعت میتواند مفید باشد. برای مثال، رفتن برای گرفتن یک فنجان قهوه، استفاده از پله بهجای آسانسور، یا حتی ایستادن و کشش بدن در محل کار، همگی میتوانند به کاهش خطر کمک کنند. این توصیه بهویژه برای سالمندان و افرادی که انجام ورزش شدید برای آنها دشوار است، اهمیت ویژهای دارد.
محدودیتهای مطالعه
پژوهشگران به برخی محدودیتهای این مطالعه اشاره کردهاند از جمله اینکه این پژوهش رابطه علت و معلولی را اثبات نمیکند، شرکتکنندگان U.K. Biobank نسبت به جمعیت عمومی سالمتر و فعالتر هستند و تنها یک هفته فعالیت افراد ثبت شده است. با وجود این محدودیتها، این نخستین مطالعهای است که نشان میدهد نشستن طولانی و نشستن همراه با وقفه اثرات کاملاً متفاوتی بر خطر سرطان دارند.
نتایج این پژوهش در مجله PLOS Medicine منتشر شده است و نشان میدهد که تغییرات بسیار ساده در سبک زندگی روزمره میتواند تأثیر قابلتوجهی بر سلامت بلندمدت ما داشته باشد.
**بیوگرافی لعیا آزاده**
**لعیا آزاده**
سردبیر بخش هنرهای تجسمی و زیباییشناسی
لعیا آزاده منتقد هنری، کیوریتور و پژوهشگر حوزه هنرهای تجسمی با بیش از چهارده سال تجربه تخصصی در نقد هنری، مدیریت پروژههای نمایشگاهی و پژوهش در تاریخ هنر معاصر ایران است. تمرکز اصلی وی بر تحلیل جریانهای نوین هنرهای تجسمی، زیباییشناسی معاصر و پیوند هنر با مفاهیم فلسفی و اجتماعی است.
**تحصیلات**
وی دارای مدرک کارشناسی ارشد پژوهش هنر از دانشگاه هنر تهران و کارشناسی نقاشی از دانشگاه هنر است. همچنین دورههای تخصصی کیوریتوری و مدیریت موزه را در آکادمی هنرهای معاصر اروپا گذرانده و در کارگاههای متعدد نقد هنری و زیباییشناسی شرکت فعال داشته است.
**سوابق حرفهای**
آزاده فعالیت حرفهای خود را از اواخر دهه هشتاد به عنوان منتقد هنری در نشریات تخصصی هنری آغاز کرد. با توسعه فعالیتهایش در حوزه کیوریتوری، وی گردانندگی چندین نمایشگاه معتبر گروهی و انفرادی در گالریها و موزههای داخلی را بر عهده داشته و به عنوان مشاور هنری با چندین مؤسسه فرهنگی همکاری مستمر دارد.
وی از ابتدای سال ۱۴۰۰ به تیم تحریریه مجله اینترنتی ساتیا پیوسته و به عنوان سردبیر بخش هنرهای تجسمی و زیباییشناسی در این رسانه فعالیت میکند. در این مدت، تحلیلهای عمیق و نقدهای تحلیلی وی درباره آثار هنرمندان معاصر ایرانی و جریانهای جهانی هنر، مورد توجه جامعه هنری و مخاطبان علاقهمند قرار گرفته است.
**تخصصها و حوزههای کاری**
تخصص اصلی آزاده در نقد و تحلیل هنرهای تجسمی معاصر، کیوریتوری نمایشگاههای مفهومی و پژوهش در زمینه زیباییشناسی فلسفی است. وی همچنین در زمینه مشاوره مجموعهداری، تحلیل بازار هنر و مطالعه تأثیر تحولات اجتماعی بر تولیدات هنری تجربه قابل توجهی دارد.
**روششناسی تحلیلی**
رویکرد تحلیلی آزاده مبتنی بر تلفیق دانش تاریخ هنر، مفاهیم زیباییشناسی فلسفی و درک بستر اجتماعی تولید اثر هنری است. وی در نقدهای خود همواره بر درک فرآیند خلاقه هنرمند، تحلیل ساختار فرمال اثر و بررسی لایههای معنایی آن تأکید دارد و از رویکردهای تکبعدی و قضاوتهای شتابزده پرهیز میکند.
**عضویت در نهادهای تخصصی**
وی عضو انجمن منتقدان و نویسندگان هنر ایران و انجمن کیوریتورهای مستقل است و در کمیتههای انتخاب چندین دوسالانه و جشنواره هنری معتبر کشور مشارکت داشته است.