به مناسبت سالروز تولد زندهیاد ناصر تقوایی، کارگردان شناختهشده سینمای ایران و یکی از پیشگامان موج نوی سینمای ایران، بخشهایی از گفتوگوی هدیه تهرانی و دیگر عوامل فیلم «کاغذ بیخط» در پادکست ادبیت و یک روز بازنشر شده است که روایتهای جالبی از فضای کاری این کارگردان صاحبسبک ارائه میدهد.
ناصر تقوایی؛ کارگردانی فراتر از کلیشههای سینمایی
ناصر تقوایی (زاده ۲۲ تیر ۱۳۲۰) یکی از چهرههای تأثیرگذار سینمای ایران است که با آثاری چون «آرامش در حضور دیگران»، «ناخدا خورشید» و «ای ایران» نام خود را در تاریخ سینمای این مرزوبوم ماندگار کرد. او که تحصیلاتش را در رشته سینما در فرانسه به پایان رسانده بود، با نگاه ویژهای به داستانپردازی و شخصیتپردازی، سبکی منحصربهفرد در سینمای ایران خلق کرد که بسیاری از بازیگران و فیلمسازان نسل بعد را تحت تأثیر قرار داد.
هدیه تهرانی که در فیلم «کاغذ بیخط» به کارگردانی ناصر تقوایی نقشآفرینی کرده، در این گفتوگو از فضای کاری خاص این کارگردان سخن گفته و با صراحت از دشواریهای همکاری با او میگوید. به گفته او، ناصر تقوایی کارگردانی با زبانی سینمایی و پیچیده بود که گاه بازیگران حرفهای نیز بهسختی منظور او را درک میکردند. این ویژگی، فضای کاری متفاوتی را در پشت صحنه فیلمهایش رقم میزد.
جایگاه ناصر تقوایی در موج نوی سینمای ایران
ناصر تقوایی در کنار فیلمسازانی چون داریوش مهرجویی و مسعود کیمیایی، از جمله چهرههای شاخص موج نوی سینمای ایران محسوب میشود. فیلمهای او با نگاه رئالیستی و توجه به جزئیات زندگی روزمره مردم عادی، تأثیر عمیقی بر سینمای پس از خود گذاشت. کارنامه هنری تقوایی نشان از تعهد او به سینمای داستانمحور و انسانی دارد و فیلمهایش همچنان پس از سالها، مورد بررسی و تحلیل منتقدان و سینمادوستان قرار میگیرد. سخنان هدیه تهرانی درباره این کارگردان بزرگ، نشاندهنده عمق تأثیرگذاری او بر بازیگران و فضای سینمای ایران است.
**بیوگرافی لعیا آزاده**
**لعیا آزاده**
سردبیر بخش هنرهای تجسمی و زیباییشناسی
لعیا آزاده منتقد هنری، کیوریتور و پژوهشگر حوزه هنرهای تجسمی با بیش از چهارده سال تجربه تخصصی در نقد هنری، مدیریت پروژههای نمایشگاهی و پژوهش در تاریخ هنر معاصر ایران است. تمرکز اصلی وی بر تحلیل جریانهای نوین هنرهای تجسمی، زیباییشناسی معاصر و پیوند هنر با مفاهیم فلسفی و اجتماعی است.
**تحصیلات**
وی دارای مدرک کارشناسی ارشد پژوهش هنر از دانشگاه هنر تهران و کارشناسی نقاشی از دانشگاه هنر است. همچنین دورههای تخصصی کیوریتوری و مدیریت موزه را در آکادمی هنرهای معاصر اروپا گذرانده و در کارگاههای متعدد نقد هنری و زیباییشناسی شرکت فعال داشته است.
**سوابق حرفهای**
آزاده فعالیت حرفهای خود را از اواخر دهه هشتاد به عنوان منتقد هنری در نشریات تخصصی هنری آغاز کرد. با توسعه فعالیتهایش در حوزه کیوریتوری، وی گردانندگی چندین نمایشگاه معتبر گروهی و انفرادی در گالریها و موزههای داخلی را بر عهده داشته و به عنوان مشاور هنری با چندین مؤسسه فرهنگی همکاری مستمر دارد.
وی از ابتدای سال ۱۴۰۰ به تیم تحریریه مجله اینترنتی ساتیا پیوسته و به عنوان سردبیر بخش هنرهای تجسمی و زیباییشناسی در این رسانه فعالیت میکند. در این مدت، تحلیلهای عمیق و نقدهای تحلیلی وی درباره آثار هنرمندان معاصر ایرانی و جریانهای جهانی هنر، مورد توجه جامعه هنری و مخاطبان علاقهمند قرار گرفته است.
**تخصصها و حوزههای کاری**
تخصص اصلی آزاده در نقد و تحلیل هنرهای تجسمی معاصر، کیوریتوری نمایشگاههای مفهومی و پژوهش در زمینه زیباییشناسی فلسفی است. وی همچنین در زمینه مشاوره مجموعهداری، تحلیل بازار هنر و مطالعه تأثیر تحولات اجتماعی بر تولیدات هنری تجربه قابل توجهی دارد.
**روششناسی تحلیلی**
رویکرد تحلیلی آزاده مبتنی بر تلفیق دانش تاریخ هنر، مفاهیم زیباییشناسی فلسفی و درک بستر اجتماعی تولید اثر هنری است. وی در نقدهای خود همواره بر درک فرآیند خلاقه هنرمند، تحلیل ساختار فرمال اثر و بررسی لایههای معنایی آن تأکید دارد و از رویکردهای تکبعدی و قضاوتهای شتابزده پرهیز میکند.
**عضویت در نهادهای تخصصی**
وی عضو انجمن منتقدان و نویسندگان هنر ایران و انجمن کیوریتورهای مستقل است و در کمیتههای انتخاب چندین دوسالانه و جشنواره هنری معتبر کشور مشارکت داشته است.