مطالعات پزشکی و پژوهشهای علمی گویای آن است که استرس، فراتر از آسیبهای روانی، تأثیر قابل توجهی بر سلامت دهان و دندان میگذارد. از بیماریهای لثه گرفته تا پوسیدگی زودرس و حتی سردردهای مزمن، طیف وسیعی از مشکلات دندانی میتوانند در پی اضطراب کنترلنشده بروز کنند.
دکتر صدیقه مویدی، متخصص ارتودنسی و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز، در این باره توضیح میدهد که استرس مزمن به واسطه افزایش هورمونهایی مانند کورتیزول، بروز التهابهای سیستمیک را تشدید کرده و ساختار لثه را آسیبپذیر میکند. این شرایط نهتنها زمینه را برای پیشرفت بیماری پریودنتیت فراهم میسازد، بلکه با کاهش توان ایمنی بدن، دهان را به طعمهای برای باکتریهای بیماریزا تبدیل میکند.
یکی از پیامدهای رفتاری رایج استرس، دندانقروچه شبانه یا همان «براکسیزم» است که در حدود ۷۰ تا ۹۰ درصد افراد مبتلا به اضطراب یا اختلالات روانی دیده میشود. سایش مینای دندان، ترکخوردگی، کوتاه شدن تاج دندان و مشکلات مفصل فکی از عوارض این پدیده هستند. استفاده از نایت گارد (محافظ دندانی شبانه) میتواند از آسیبهای ناشی از آن تا حدی جلوگیری کند.
خشکی دهان (زروستومیا) نیز یکی دیگر از آثار ناشی از اضطراب است که با کاهش ترشح بزاق، محیط دهان را برای رشد باکتریهای مضر آماده میکند. علاوه بر این، در شرایط پرتنش افراد ممکن است عادتهای بهداشتی مانند مسواک زدن منظم را کنار بگذارند یا با روی آوردن به رفتارهای ناسالم مانند مصرف دخانیات، شیرینیجات و نوشابههای گازدار، آسیب بیشتری به سلامت دهان خود وارد کنند.
برای مقابله با این تأثیرات، دکتر مویدی پیشنهاد میکند:
- از روشهای کاهش استرس مانند مدیتیشن، تنفس عمیق، یوگا و ورزش بهره بگیرید.
- بهداشت دهان را حتی در شرایط پراضطراب، فراموش نکنید؛ مسواک، نخ دندان و دهانشویه فراموشنشدنیاند.
- از عادتهای ناسالم مانند جویدن ناخن و فشار دادن فکها پرهیز کنید و در صورت نیاز از مشاوره روانشناسی کمک بگیرید.
- مصرف قند و نوشیدنیهای اسیدی را کاهش دهید تا خطر پوسیدگی دندان کمتر شود.
- به نشانههایی مانند حساسیت، ساییدگی دندان یا التهاب لثه بیتوجه نباشید و با دندانپزشک مشورت کنید. در صورت لزوم، مراجعه به روانپزشک نیز توصیه میشود.
سلامت دهان و دندان بخشی جداییناپذیر از سلامت کلی بدن است و مراقبت از آن در کنار سلامت روان، پایهای برای کیفیت زندگی بهتر به شمار میرود. استرس اگرچه اجتنابناپذیر است، اما با راهکارهای درست میتوان از پیامدهای پنهان آن جلوگیری کرد.
**بیوگرافی لعیا آزاده**
**لعیا آزاده**
سردبیر بخش هنرهای تجسمی و زیباییشناسی
لعیا آزاده منتقد هنری، کیوریتور و پژوهشگر حوزه هنرهای تجسمی با بیش از چهارده سال تجربه تخصصی در نقد هنری، مدیریت پروژههای نمایشگاهی و پژوهش در تاریخ هنر معاصر ایران است. تمرکز اصلی وی بر تحلیل جریانهای نوین هنرهای تجسمی، زیباییشناسی معاصر و پیوند هنر با مفاهیم فلسفی و اجتماعی است.
**تحصیلات**
وی دارای مدرک کارشناسی ارشد پژوهش هنر از دانشگاه هنر تهران و کارشناسی نقاشی از دانشگاه هنر است. همچنین دورههای تخصصی کیوریتوری و مدیریت موزه را در آکادمی هنرهای معاصر اروپا گذرانده و در کارگاههای متعدد نقد هنری و زیباییشناسی شرکت فعال داشته است.
**سوابق حرفهای**
آزاده فعالیت حرفهای خود را از اواخر دهه هشتاد به عنوان منتقد هنری در نشریات تخصصی هنری آغاز کرد. با توسعه فعالیتهایش در حوزه کیوریتوری، وی گردانندگی چندین نمایشگاه معتبر گروهی و انفرادی در گالریها و موزههای داخلی را بر عهده داشته و به عنوان مشاور هنری با چندین مؤسسه فرهنگی همکاری مستمر دارد.
وی از ابتدای سال ۱۴۰۰ به تیم تحریریه مجله اینترنتی ساتیا پیوسته و به عنوان سردبیر بخش هنرهای تجسمی و زیباییشناسی در این رسانه فعالیت میکند. در این مدت، تحلیلهای عمیق و نقدهای تحلیلی وی درباره آثار هنرمندان معاصر ایرانی و جریانهای جهانی هنر، مورد توجه جامعه هنری و مخاطبان علاقهمند قرار گرفته است.
**تخصصها و حوزههای کاری**
تخصص اصلی آزاده در نقد و تحلیل هنرهای تجسمی معاصر، کیوریتوری نمایشگاههای مفهومی و پژوهش در زمینه زیباییشناسی فلسفی است. وی همچنین در زمینه مشاوره مجموعهداری، تحلیل بازار هنر و مطالعه تأثیر تحولات اجتماعی بر تولیدات هنری تجربه قابل توجهی دارد.
**روششناسی تحلیلی**
رویکرد تحلیلی آزاده مبتنی بر تلفیق دانش تاریخ هنر، مفاهیم زیباییشناسی فلسفی و درک بستر اجتماعی تولید اثر هنری است. وی در نقدهای خود همواره بر درک فرآیند خلاقه هنرمند، تحلیل ساختار فرمال اثر و بررسی لایههای معنایی آن تأکید دارد و از رویکردهای تکبعدی و قضاوتهای شتابزده پرهیز میکند.
**عضویت در نهادهای تخصصی**
وی عضو انجمن منتقدان و نویسندگان هنر ایران و انجمن کیوریتورهای مستقل است و در کمیتههای انتخاب چندین دوسالانه و جشنواره هنری معتبر کشور مشارکت داشته است.