پس از حدود یک قرن، معمای ۱۰۰ ساله راز استحکام شگفتانگیز لاستیک کشف شد. مهندسان دانشگاه فلوریدای جنوبی مکانیزمی را شناسایی کردهاند که توضیح میدهد چرا افزودن ذرات ریز کربن سیاه به لاستیک نرم و انعطافپذیر، مادهای چنان قدرتمند میسازد که بتواند وزن یک هواپیمای کاملاً بارگیریشده را تحمل کند. این کشف که در مجله معتبر PNAS منتشر شده، نظریههای مختلف گذشته را در یک چارچوب واحد توضیح میدهد.
به گزارش خبرنگار ما، برای نزدیک به صد سال، صنایع مختلف تنها از روی تجربه و آزمونوخطا نسبتهای مختلف کربن سیاه را امتحان میکردند، اما اکنون معمای ۱۰۰ ساله راز استحکام شگفتانگیز لاستیک کشف شد و نشان داد که عامل اصلی «عدم تطابق نسبت پواسون» است.
نسبت پواسون چیست و چرا معمای ۱۰۰ ساله راز استحکام شگفتانگیز لاستیک کشف شد؟
معمای ۱۰۰ ساله راز استحکام شگفتانگیز لاستیک کشف شد زمانی که محققان به نسبت پواسون توجه کردند. این نسبت توضیح میدهد که وقتی مادهای کشیده میشود، از اطراف چگونه تغییر شکل میدهد. لاستیک ذاتاً تمایل دارد حجم خود را حفظ کند؛ یعنی اگر کشیده شود، باریک میشود اما حجمش تغییر نمیکند. اما وقتی ذرات کربن سیاه اضافه میشوند، این روند به هم میریزد. این ذرات نمیگذارند لاستیک در هنگام کشیدهشدن باریک شود و در نتیجه لاستیک مجبور میشود حجمش را افزایش دهد. همین مبارزه درونی باعث بالا رفتن مقاومت، سفتی و دوام آن میشود.
سه عامل کلیدی که نشان میدهد معمای ۱۰۰ ساله راز استحکام شگفتانگیز لاستیک کشف شد
تیم تحقیقاتی با انجام حدود ۱۵۰۰ شبیهسازی مولکولی روی صدها هزار اتم، دریافتند که هیچیک از نظریههای قدیمی کاملاً غلط نبود، اما هیچیک به تنهایی پاسخ کامل نمیداد. معمای ۱۰۰ ساله راز استحکام شگفتانگیز لاستیک کشف شد وقتی محققان دریافتند که سه عامل به طور همزمان عمل میکنند:
- شبکهسازی میان ذرات کربن سیاه
- چسبندگی و تعامل میان مولکولها در سطح نانو
- پر شدن فضا توسط ذرات و محدود کردن تغییر شکل لاستیک
این کشف تازه میتواند تولید لاستیکهای مقاوم را از حالت آزمونوخطای قدیمی خارج کند. همچنین در طراحی مواد ایمنتر برای زیرساختهای حساس، از نیروگاهها گرفته تا سیستمهای هوافضا، نقشی کلیدی دارد. یادآوری این نکته کافی است که خرابی یک واشر لاستیکی، بخشی از علت حادثه مشهور شاتل فضایی چلنجر بود. اکنون که معمای ۱۰۰ ساله راز استحکام شگفتانگیز لاستیک کشف شد، مهندسان میتوانند با درک دقیق این مکانیزم، موادی با دوام و ایمنی بسیار بالاتر از گذشته طراحی کنند.
**بیوگرافی لعیا آزاده**
**لعیا آزاده**
سردبیر بخش هنرهای تجسمی و زیباییشناسی
لعیا آزاده منتقد هنری، کیوریتور و پژوهشگر حوزه هنرهای تجسمی با بیش از چهارده سال تجربه تخصصی در نقد هنری، مدیریت پروژههای نمایشگاهی و پژوهش در تاریخ هنر معاصر ایران است. تمرکز اصلی وی بر تحلیل جریانهای نوین هنرهای تجسمی، زیباییشناسی معاصر و پیوند هنر با مفاهیم فلسفی و اجتماعی است.
**تحصیلات**
وی دارای مدرک کارشناسی ارشد پژوهش هنر از دانشگاه هنر تهران و کارشناسی نقاشی از دانشگاه هنر است. همچنین دورههای تخصصی کیوریتوری و مدیریت موزه را در آکادمی هنرهای معاصر اروپا گذرانده و در کارگاههای متعدد نقد هنری و زیباییشناسی شرکت فعال داشته است.
**سوابق حرفهای**
آزاده فعالیت حرفهای خود را از اواخر دهه هشتاد به عنوان منتقد هنری در نشریات تخصصی هنری آغاز کرد. با توسعه فعالیتهایش در حوزه کیوریتوری، وی گردانندگی چندین نمایشگاه معتبر گروهی و انفرادی در گالریها و موزههای داخلی را بر عهده داشته و به عنوان مشاور هنری با چندین مؤسسه فرهنگی همکاری مستمر دارد.
وی از ابتدای سال ۱۴۰۰ به تیم تحریریه مجله اینترنتی ساتیا پیوسته و به عنوان سردبیر بخش هنرهای تجسمی و زیباییشناسی در این رسانه فعالیت میکند. در این مدت، تحلیلهای عمیق و نقدهای تحلیلی وی درباره آثار هنرمندان معاصر ایرانی و جریانهای جهانی هنر، مورد توجه جامعه هنری و مخاطبان علاقهمند قرار گرفته است.
**تخصصها و حوزههای کاری**
تخصص اصلی آزاده در نقد و تحلیل هنرهای تجسمی معاصر، کیوریتوری نمایشگاههای مفهومی و پژوهش در زمینه زیباییشناسی فلسفی است. وی همچنین در زمینه مشاوره مجموعهداری، تحلیل بازار هنر و مطالعه تأثیر تحولات اجتماعی بر تولیدات هنری تجربه قابل توجهی دارد.
**روششناسی تحلیلی**
رویکرد تحلیلی آزاده مبتنی بر تلفیق دانش تاریخ هنر، مفاهیم زیباییشناسی فلسفی و درک بستر اجتماعی تولید اثر هنری است. وی در نقدهای خود همواره بر درک فرآیند خلاقه هنرمند، تحلیل ساختار فرمال اثر و بررسی لایههای معنایی آن تأکید دارد و از رویکردهای تکبعدی و قضاوتهای شتابزده پرهیز میکند.
**عضویت در نهادهای تخصصی**
وی عضو انجمن منتقدان و نویسندگان هنر ایران و انجمن کیوریتورهای مستقل است و در کمیتههای انتخاب چندین دوسالانه و جشنواره هنری معتبر کشور مشارکت داشته است.