یاد آن کاستهای صوتی و تصویری که با لفافههای پلاستیکی رنگیاش به بازار میآمدند، بیفتید؛ حالا تصور کنید همین قالب خاطرهانگیز در خدمت ذخیرهسازی اطلاعات دیجیتال بهروزی درمیآید. پژوهشگران با ایدهای نوآورانه، ظاهر کاست مغناطیسی را حفظ کرده و درون آن «مولکولهای DNA» را جایگزین نواری کردند که زمانی موسیقی را منتقل میکرد. نتیجه، دستگاهی است به نام کاست DNA که میتواند نقطه عطفی در راهکارهای پایدار ذخیرهسازی باشد.
از مغناطیس تا مولکول
در کاستهای کلاسیک، دادهها با میدان مغناطیسی روی نوار دومرحلهای ضبط میشدند و با گذر زمان کیفیت کاهش مییافت. اما در کاست DNA:
- هر فایل دیجیتال (نوشته، عکس، صدا یا ویدئو) به رشتههای کوتاه DNA کدگذاری و داخل محفظه کاست جای میگیرد
- خواندن و نوشتن اطلاعات با فناوریهای سنتز و توالییابی DNA انجام میشود، نه مغناطیس
استفاده از DNA به این معناست که حجم عظیمی از اطلاعات—تا ۳۶ پتابایت—میتواند بر حجمی بهاندازه یک قوطی کبریت ذخیره شده و برای صدها تا هزاران سال بدون نیاز به انرژی مداوم بماند.
مزایا و چالشها
مزایای کلیدی کاست DNA:
- تراکم فوقالعاده داده—چندین برابر هارددرایوهای امروزی
- ماندگاری صدها نسل انسانی بدون نیاز به نگهداری دائمی
- مصرف انرژی پایین در حالت ذخیرهسازی
با این حال چالشهایی نیز در مسیر رشد این فناوری وجود دارد:
- هزینه نسبتا بالای سنتز و خوانش DNA نسبت به روشهای مرسوم
- نیاز به الگوریتمهای پیچیده اصلاح خطا برای دقت بیشتر
- سرعت نسبتاً پایین نوشتن و خواندن داده در مقایسه با ذخیرهسازهای الکترونیکی
آیندهای با کاست DNA
در حال حاضر این فناوری در مراحل آزمایشی و آزمایشگاهی قرار دارد، اما چشماندازش در مراکز داده بزرگ بسیار امیدوارکننده است. تصور کنید دادههای آرشیوی سازمانها یا کتابخانههای دیجیتال بدون نگرانی از فساد رسانه و با مصرف انرژی ناچیز در سرورهایی نگهداری شود که هر چند سال یکبار تنها برای ده دقیقه برق نیاز دارند. کاست DNA ترکیبی از نوستالژی و نبوغ علمی است که میتواند یک بار برای همیشه بحران فضای ذخیرهسازی و مصرف انرژی را مدیریت کند.
**بیوگرافی لعیا آزاده**
**لعیا آزاده**
سردبیر بخش هنرهای تجسمی و زیباییشناسی
لعیا آزاده منتقد هنری، کیوریتور و پژوهشگر حوزه هنرهای تجسمی با بیش از چهارده سال تجربه تخصصی در نقد هنری، مدیریت پروژههای نمایشگاهی و پژوهش در تاریخ هنر معاصر ایران است. تمرکز اصلی وی بر تحلیل جریانهای نوین هنرهای تجسمی، زیباییشناسی معاصر و پیوند هنر با مفاهیم فلسفی و اجتماعی است.
**تحصیلات**
وی دارای مدرک کارشناسی ارشد پژوهش هنر از دانشگاه هنر تهران و کارشناسی نقاشی از دانشگاه هنر است. همچنین دورههای تخصصی کیوریتوری و مدیریت موزه را در آکادمی هنرهای معاصر اروپا گذرانده و در کارگاههای متعدد نقد هنری و زیباییشناسی شرکت فعال داشته است.
**سوابق حرفهای**
آزاده فعالیت حرفهای خود را از اواخر دهه هشتاد به عنوان منتقد هنری در نشریات تخصصی هنری آغاز کرد. با توسعه فعالیتهایش در حوزه کیوریتوری، وی گردانندگی چندین نمایشگاه معتبر گروهی و انفرادی در گالریها و موزههای داخلی را بر عهده داشته و به عنوان مشاور هنری با چندین مؤسسه فرهنگی همکاری مستمر دارد.
وی از ابتدای سال ۱۴۰۰ به تیم تحریریه مجله اینترنتی ساتیا پیوسته و به عنوان سردبیر بخش هنرهای تجسمی و زیباییشناسی در این رسانه فعالیت میکند. در این مدت، تحلیلهای عمیق و نقدهای تحلیلی وی درباره آثار هنرمندان معاصر ایرانی و جریانهای جهانی هنر، مورد توجه جامعه هنری و مخاطبان علاقهمند قرار گرفته است.
**تخصصها و حوزههای کاری**
تخصص اصلی آزاده در نقد و تحلیل هنرهای تجسمی معاصر، کیوریتوری نمایشگاههای مفهومی و پژوهش در زمینه زیباییشناسی فلسفی است. وی همچنین در زمینه مشاوره مجموعهداری، تحلیل بازار هنر و مطالعه تأثیر تحولات اجتماعی بر تولیدات هنری تجربه قابل توجهی دارد.
**روششناسی تحلیلی**
رویکرد تحلیلی آزاده مبتنی بر تلفیق دانش تاریخ هنر، مفاهیم زیباییشناسی فلسفی و درک بستر اجتماعی تولید اثر هنری است. وی در نقدهای خود همواره بر درک فرآیند خلاقه هنرمند، تحلیل ساختار فرمال اثر و بررسی لایههای معنایی آن تأکید دارد و از رویکردهای تکبعدی و قضاوتهای شتابزده پرهیز میکند.
**عضویت در نهادهای تخصصی**
وی عضو انجمن منتقدان و نویسندگان هنر ایران و انجمن کیوریتورهای مستقل است و در کمیتههای انتخاب چندین دوسالانه و جشنواره هنری معتبر کشور مشارکت داشته است.