یک مطالعهٔ تازه که در مجله Nature Communications منتشر شده، از توسعهٔ «کلاه فراصوت» خبر میدهد؛ دستگاهی غیرتهاجمی که با دقت بسیار بالا توانایی تحریک مناطق عمیق مغز را دارد و میتواند جایگزینی برای روش متداول تحریک عمقی مغز (DBS) در بیماران پارکینسون باشد. این فناوری محصول همکاری دانشگاه کالج لندن (UCL) و دانشگاه آکسفورد است و سرآغازی برای درمان سایر بیماریهای عصبی مانند افسردگی، آلزایمر و درد مزمن نیز قلمداد میشود.
چگونه کار میکند؟
کلاه فراصوت از ۲۵۶ منبع صوتی تشکیل شده که درون یک قاب هماهنگ با دستگاه MRI قرار میگیرند. این منابع امواج مکانیکی متمرکز تولید میکنند و میتوانند نواحی کوچکی از مغز—حدود اندازه یک دانه برنج—را با دقتی هزار برابر بهتر از سونوگرافی معمولی هدف قرار دهند. در آزمایش اولیه، محققان این امواج را به «لوب زانویی جانبی» (LGN) که نقش کلیدی در انتقال اطلاعات بینایی به قشر مغز دارد، هدایت کردند. نتیجهٔ اسکنهای fMRI نشان داد فعالیت قشر بینایی پس از تحریک کاهش معناداری یافت و این اثر تا ۴۰ دقیقه پس از خاموش کردن دستگاه ادامه داشت.
نقاط قوت کلاه فراصوت
- دقت فوقالعاده: امکان هدفگیری ساختارهای عمیق و بسیار کوچک مغزی بدون نیاز به جراحی
- غیرتهاجمی و برگشتپذیر: حذف کاشت الکترود و خطر عفونت یا آسیب دائمی
چشمانداز بالینی و آیندهٔ تحقیق
محققان در گام بعدی قصد دارند با تمرکز بر نواحی مرتبط با کنترل حرکات، لِرز دست و نشانههای پارکینسون را مهار کنند. از سوی دیگر، امکان کاربرد در درمان سندرم تورت، افسردگی مقاوم به درمان و بازتوانی پس از سکته مغزی نیز مورد بررسی قرار گرفته است.
- انجام کارآزماییهای بالینی برای اثبات اثربخشی در بیماران مبتلا به پارکینسون
- کوچکسازی دستگاه و طراحی نسخهٔ قابلحمل برای استفاده در کلینیکها و بیمارستانها
با تثبیت این روش بالینی، کلاه فراصوت میتواند نقطهعطفی در نورومدولاسیون—تغییر فعالیت عصبی به کمک فناوری—به شمار رود و راه را برای درمان ایمن، سریع و مقرونبهصرفهٔ بیماریهای عصبی هموار سازد.
**بیوگرافی لعیا آزاده**
**لعیا آزاده**
سردبیر بخش هنرهای تجسمی و زیباییشناسی
لعیا آزاده منتقد هنری، کیوریتور و پژوهشگر حوزه هنرهای تجسمی با بیش از چهارده سال تجربه تخصصی در نقد هنری، مدیریت پروژههای نمایشگاهی و پژوهش در تاریخ هنر معاصر ایران است. تمرکز اصلی وی بر تحلیل جریانهای نوین هنرهای تجسمی، زیباییشناسی معاصر و پیوند هنر با مفاهیم فلسفی و اجتماعی است.
**تحصیلات**
وی دارای مدرک کارشناسی ارشد پژوهش هنر از دانشگاه هنر تهران و کارشناسی نقاشی از دانشگاه هنر است. همچنین دورههای تخصصی کیوریتوری و مدیریت موزه را در آکادمی هنرهای معاصر اروپا گذرانده و در کارگاههای متعدد نقد هنری و زیباییشناسی شرکت فعال داشته است.
**سوابق حرفهای**
آزاده فعالیت حرفهای خود را از اواخر دهه هشتاد به عنوان منتقد هنری در نشریات تخصصی هنری آغاز کرد. با توسعه فعالیتهایش در حوزه کیوریتوری، وی گردانندگی چندین نمایشگاه معتبر گروهی و انفرادی در گالریها و موزههای داخلی را بر عهده داشته و به عنوان مشاور هنری با چندین مؤسسه فرهنگی همکاری مستمر دارد.
وی از ابتدای سال ۱۴۰۰ به تیم تحریریه مجله اینترنتی ساتیا پیوسته و به عنوان سردبیر بخش هنرهای تجسمی و زیباییشناسی در این رسانه فعالیت میکند. در این مدت، تحلیلهای عمیق و نقدهای تحلیلی وی درباره آثار هنرمندان معاصر ایرانی و جریانهای جهانی هنر، مورد توجه جامعه هنری و مخاطبان علاقهمند قرار گرفته است.
**تخصصها و حوزههای کاری**
تخصص اصلی آزاده در نقد و تحلیل هنرهای تجسمی معاصر، کیوریتوری نمایشگاههای مفهومی و پژوهش در زمینه زیباییشناسی فلسفی است. وی همچنین در زمینه مشاوره مجموعهداری، تحلیل بازار هنر و مطالعه تأثیر تحولات اجتماعی بر تولیدات هنری تجربه قابل توجهی دارد.
**روششناسی تحلیلی**
رویکرد تحلیلی آزاده مبتنی بر تلفیق دانش تاریخ هنر، مفاهیم زیباییشناسی فلسفی و درک بستر اجتماعی تولید اثر هنری است. وی در نقدهای خود همواره بر درک فرآیند خلاقه هنرمند، تحلیل ساختار فرمال اثر و بررسی لایههای معنایی آن تأکید دارد و از رویکردهای تکبعدی و قضاوتهای شتابزده پرهیز میکند.
**عضویت در نهادهای تخصصی**
وی عضو انجمن منتقدان و نویسندگان هنر ایران و انجمن کیوریتورهای مستقل است و در کمیتههای انتخاب چندین دوسالانه و جشنواره هنری معتبر کشور مشارکت داشته است.