پروژه مشترک ناسا و USGS با نام GEMx به کمک حسگرهای فضایی مستقر بر پهپاد و هواپیماهای تحقیقاتی، نخستین نقشهبرداری دقیق از ذخایر لیتیوم، کبالت و عناصر خاکی کمیاب در غرب و جنوب غرب ایالات متحده را منتشر کرد. این طرح نوآورانه از فناوری طیفسنجی لیزری و مادون قرمز بهره میبرد تا ترکیب شیمیایی سنگها و خاک را در مقیاس پهناور پایش کند.
ضرورت کشف منابع معدنی حیاتی
افزایش روزافزون تقاضا برای باتریهای خودروهای برقی، سیستمهای ذخیره انرژی بادی و خورشیدی و نیز تجهیزات پزشکی پیشرفته، به تأمین مقادیر بیشتری لیتیوم، کبالت و نئودیمیم نیاز دارد. تا امروز بخش عمده این مواد استراتژیک از طریق واردات تأمین میشد که هزینهبر و وابستگی خارجی را تشدید میکرد. با انتشار دادههای GEMx، شرکتهای معدنی میتوانند مناطق پربازده را هدفگذاری کنند و هزینههای زمینشناسی و اکتشاف اولیه خود را تا ۳۰ درصد کاهش دهند.
فناوریهای کلیدی GEMx
- حسگرهای طیفسنجی ماوراءبنفش و مادون قرمز: امکان شناسایی نشانههای ناشی از کانیهای خاص مانند اسپودومن و مونازیت را از ارتفاعات چندهزار پایی فراهم میکند.
- تصویربرداری LiDAR: مدل ارتفاعی دقیق از پستی و بلندیهای زمین تهیه میکند و دسترسی به مناطق صعبالعبور را تسهیل مینماید.
- تحلیل دادههای کلان (Big Data): با تلفیق مشاهدات ماهوارهای و پهپادی، الگوریتمهای هوش مصنوعی الگوهای پنهان در توزیع عناصر معدنی را شناسایی میکنند.
تأثیرات اقتصادی و زیستمحیطی
کاهش هزینههای اولیه اکتشاف، علاوه بر صرفهجویی مالی برای شرکتهای معدنی، به جلوگیری از حفاریهای بیهدف و آسیبزننده به زیستبوم منجر میشود. شناسایی زودهنگام پهنههای با پتانسیل بالا میتواند حجم خاکبرداری، مصرف آب و مصرف انرژی را در عملیات استخراج تا ۴۰ درصد کاهش دهد. این رویکرد هوشمندانه، مطابق با برنامههای توسعه پایدار، میتواند بار زیستمحیطی معادن جدید را به حداقل برساند.
چشمانداز آینده تأمین مواد استراتژیک
همکاری ناسا و USGS در پروژه GEMx، گامی راهبردی برای خودکفایی آمریکا در تأمین مواد اولیه صنایع پیشرفته به شمار میرود. با گسترش این فناوری به سایر مناطق غنی از ذخایر معدنی در آمریکای جنوبی و آفریقا، امید میرود که زنجیره تأمین جهانی باتری و قطعات الکترونیکی بدون وابستگی شدید به منابع محدود کنونی تامین شود.
در مرحله بعد، تیم GEMx قصد دارد نمونهبرداری میدانی را با استفاده از پهپادهای خودران و سیستمهای حفاری با دقت بالا ترکیب کند تا پتانسیل واقعی ذخایر شناساییشده را تأیید کند و راه را برای استخراج کمهزینه و کمضرر هموار سازد.
**بیوگرافی لعیا آزاده**
**لعیا آزاده**
سردبیر بخش هنرهای تجسمی و زیباییشناسی
لعیا آزاده منتقد هنری، کیوریتور و پژوهشگر حوزه هنرهای تجسمی با بیش از چهارده سال تجربه تخصصی در نقد هنری، مدیریت پروژههای نمایشگاهی و پژوهش در تاریخ هنر معاصر ایران است. تمرکز اصلی وی بر تحلیل جریانهای نوین هنرهای تجسمی، زیباییشناسی معاصر و پیوند هنر با مفاهیم فلسفی و اجتماعی است.
**تحصیلات**
وی دارای مدرک کارشناسی ارشد پژوهش هنر از دانشگاه هنر تهران و کارشناسی نقاشی از دانشگاه هنر است. همچنین دورههای تخصصی کیوریتوری و مدیریت موزه را در آکادمی هنرهای معاصر اروپا گذرانده و در کارگاههای متعدد نقد هنری و زیباییشناسی شرکت فعال داشته است.
**سوابق حرفهای**
آزاده فعالیت حرفهای خود را از اواخر دهه هشتاد به عنوان منتقد هنری در نشریات تخصصی هنری آغاز کرد. با توسعه فعالیتهایش در حوزه کیوریتوری، وی گردانندگی چندین نمایشگاه معتبر گروهی و انفرادی در گالریها و موزههای داخلی را بر عهده داشته و به عنوان مشاور هنری با چندین مؤسسه فرهنگی همکاری مستمر دارد.
وی از ابتدای سال ۱۴۰۰ به تیم تحریریه مجله اینترنتی ساتیا پیوسته و به عنوان سردبیر بخش هنرهای تجسمی و زیباییشناسی در این رسانه فعالیت میکند. در این مدت، تحلیلهای عمیق و نقدهای تحلیلی وی درباره آثار هنرمندان معاصر ایرانی و جریانهای جهانی هنر، مورد توجه جامعه هنری و مخاطبان علاقهمند قرار گرفته است.
**تخصصها و حوزههای کاری**
تخصص اصلی آزاده در نقد و تحلیل هنرهای تجسمی معاصر، کیوریتوری نمایشگاههای مفهومی و پژوهش در زمینه زیباییشناسی فلسفی است. وی همچنین در زمینه مشاوره مجموعهداری، تحلیل بازار هنر و مطالعه تأثیر تحولات اجتماعی بر تولیدات هنری تجربه قابل توجهی دارد.
**روششناسی تحلیلی**
رویکرد تحلیلی آزاده مبتنی بر تلفیق دانش تاریخ هنر، مفاهیم زیباییشناسی فلسفی و درک بستر اجتماعی تولید اثر هنری است. وی در نقدهای خود همواره بر درک فرآیند خلاقه هنرمند، تحلیل ساختار فرمال اثر و بررسی لایههای معنایی آن تأکید دارد و از رویکردهای تکبعدی و قضاوتهای شتابزده پرهیز میکند.
**عضویت در نهادهای تخصصی**
وی عضو انجمن منتقدان و نویسندگان هنر ایران و انجمن کیوریتورهای مستقل است و در کمیتههای انتخاب چندین دوسالانه و جشنواره هنری معتبر کشور مشارکت داشته است.