نتایج یک پژوهش جدید نشان میدهد که هوای داخل خانهها، خودروها و فضاهای بسته میتواند بهمراتب آلودهتر و خطرناکتر از هوای بیرون باشد. این آلودگی عمدتاً ناشی از ذرات ریز میکروپلاستیک است که بهراحتی وارد ریهها شده و در بدن انسان تجمع مییابند. یافتههای این مطالعه، که در مجله علمی PLOS One منتشر شده، زنگ خطری جدی برای سلامت عمومی بهویژه در محیطهای بسته به شمار میرود.
منبع آلودگی؛ وسایل روزمرهای که نمیشناسیم
محققان این مطالعه، یرون سونکه و نادیا یاکوونکو، اعلام کردهاند که منبع اصلی این ذرات میکروپلاستیک، تجزیه وسایل پلاستیکی رایج در خانهها و خودروهاست؛ از جمله فرشها، پردهها، مبلمان، منسوجات مصنوعی و قطعات پلاستیکی داخل خودرو. این مواد با گذشت زمان و در اثر سایش، گرما یا نور، به ذراتی بسیار ریز تبدیل میشوند که در هوای محیط پراکنده شده و از طریق تنفس وارد بدن انسان میشوند.
میزان نگرانکننده ذرات در هوای خانه
بر اساس نتایج این تحقیق، یک فرد بزرگسال ممکن است روزانه تا ۶۸ هزار ذره میکروپلاستیک با اندازهای بین ۱ تا ۱۰ میکرومتر را از هوای داخل خانه استنشاق کند. این رقم، حدود ۱۰۰ برابر بیشتر از برآوردهای اولیه است. برای درک بهتر این اندازه، باید بدانیم که قطر یک گلبول قرمز خون بین ۶.۲ تا ۸.۲ میکرومتر است و باکتری ایکولای تنها ۱ تا ۲ میکرومتر طول دارد؛ یعنی این ذرات بهراحتی میتوانند به اعماق ریهها نفوذ کنند.
پیامدهای سلامتی؛ از مشکلات تنفسی تا بیماریهای مزمن
پژوهشگران هشدار دادهاند که قرار گرفتن طولانیمدت در معرض میکروپلاستیکها و مواد شیمیایی افزودنی آنها ممکن است با طیف وسیعی از مشکلات سلامتی همراه باشد. این مشکلات شامل اختلالات تنفسی، آسیب به غدد درونریز، افزایش خطر بیماریهای قلبی و عروقی، ناباروری، نقصهای مادرزادی، اختلالات عصبی-رشدی و حتی سرطان میشود. مطالعات اخیر همچنین نشان دادهاند که وجود میکروپلاستیک در بافتهای شریان کاروتید میتواند خطر حمله قلبی، سکته مغزی یا مرگ را تا دو برابر افزایش دهد.
ردپای میکروپلاستیکها در بدن انسان
شواهد علمی نشان میدهد که میکروپلاستیکها نهتنها در ریهها و خون، بلکه در اندامهای حیاتی مانند کبد، بیضهها، آلت تناسلی، ادرار، مدفوع، شیر مادر و حتی جفت جنین یافت شدهاند. در یک مطالعه تکاندهنده، محققان موفق شدند تقریباً به اندازه یک قاشق چایخوری میکروپلاستیک در بافت مغز انسان شناسایی کنند؛ یافتهای که نشاندهنده نفوذ گسترده این ذرات به بدن انسان از راههای مختلف است.
ضرورت بازنگری در سبک زندگی و طراحی داخلی
با توجه به این یافتهها، ضروری است که در طراحی داخلی خانهها و خودروها، استفاده از مواد پلاستیکی کاهش یابد و به جای آن از مواد طبیعی و پایدار استفاده شود. همچنین تهویه مناسب، استفاده از دستگاههای تصفیه هوا و کاهش استفاده از منسوجات مصنوعی میتواند به کاهش میزان میکروپلاستیک در هوای محیط کمک کند.
در نهایت، این مطالعه نشان میدهد که تهدیدهای زیستمحیطی تنها محدود به فضای بیرونی نیستند؛ بلکه در خانههایی که تصور میکنیم امنترین مکان برای زندگی هستند، نیز خطراتی جدی در کمین سلامت ما قرار دارد. آگاهی، تغییر سبک زندگی و مطالبه سیاستهای زیستمحیطی مؤثر، گامهایی ضروری برای مقابله با این بحران پنهان هستند.
**بیوگرافی لعیا آزاده**
**لعیا آزاده**
سردبیر بخش هنرهای تجسمی و زیباییشناسی
لعیا آزاده منتقد هنری، کیوریتور و پژوهشگر حوزه هنرهای تجسمی با بیش از چهارده سال تجربه تخصصی در نقد هنری، مدیریت پروژههای نمایشگاهی و پژوهش در تاریخ هنر معاصر ایران است. تمرکز اصلی وی بر تحلیل جریانهای نوین هنرهای تجسمی، زیباییشناسی معاصر و پیوند هنر با مفاهیم فلسفی و اجتماعی است.
**تحصیلات**
وی دارای مدرک کارشناسی ارشد پژوهش هنر از دانشگاه هنر تهران و کارشناسی نقاشی از دانشگاه هنر است. همچنین دورههای تخصصی کیوریتوری و مدیریت موزه را در آکادمی هنرهای معاصر اروپا گذرانده و در کارگاههای متعدد نقد هنری و زیباییشناسی شرکت فعال داشته است.
**سوابق حرفهای**
آزاده فعالیت حرفهای خود را از اواخر دهه هشتاد به عنوان منتقد هنری در نشریات تخصصی هنری آغاز کرد. با توسعه فعالیتهایش در حوزه کیوریتوری، وی گردانندگی چندین نمایشگاه معتبر گروهی و انفرادی در گالریها و موزههای داخلی را بر عهده داشته و به عنوان مشاور هنری با چندین مؤسسه فرهنگی همکاری مستمر دارد.
وی از ابتدای سال ۱۴۰۰ به تیم تحریریه مجله اینترنتی ساتیا پیوسته و به عنوان سردبیر بخش هنرهای تجسمی و زیباییشناسی در این رسانه فعالیت میکند. در این مدت، تحلیلهای عمیق و نقدهای تحلیلی وی درباره آثار هنرمندان معاصر ایرانی و جریانهای جهانی هنر، مورد توجه جامعه هنری و مخاطبان علاقهمند قرار گرفته است.
**تخصصها و حوزههای کاری**
تخصص اصلی آزاده در نقد و تحلیل هنرهای تجسمی معاصر، کیوریتوری نمایشگاههای مفهومی و پژوهش در زمینه زیباییشناسی فلسفی است. وی همچنین در زمینه مشاوره مجموعهداری، تحلیل بازار هنر و مطالعه تأثیر تحولات اجتماعی بر تولیدات هنری تجربه قابل توجهی دارد.
**روششناسی تحلیلی**
رویکرد تحلیلی آزاده مبتنی بر تلفیق دانش تاریخ هنر، مفاهیم زیباییشناسی فلسفی و درک بستر اجتماعی تولید اثر هنری است. وی در نقدهای خود همواره بر درک فرآیند خلاقه هنرمند، تحلیل ساختار فرمال اثر و بررسی لایههای معنایی آن تأکید دارد و از رویکردهای تکبعدی و قضاوتهای شتابزده پرهیز میکند.
**عضویت در نهادهای تخصصی**
وی عضو انجمن منتقدان و نویسندگان هنر ایران و انجمن کیوریتورهای مستقل است و در کمیتههای انتخاب چندین دوسالانه و جشنواره هنری معتبر کشور مشارکت داشته است.