چین با آغاز ساخت تلسکوپ ۱۵ متری زیرمیلیمتری در فلات چینگهای-تبت، گامی بزرگ در تقویت زیرساختهای نجومی خود برداشته است. این رصدخانه جدید بهنام XSMT، قرار است تا سال ۲۰۲۷ زیر نظر رصدخانه کوه بنفش نانجینگ تکمیل شده و امواج فرکانس ۰.۱ تا ۱ میلیمتری را با وضوح بالا رصد کند.
چرا تلسکوپ ۱۵ متری زیرمیلیمتری مهم است؟
۱. آشکارسازی غبار میانستارهای
تلسکوپ ۱۵ متری زیرمیلیمتری میتواند حرکت، دما و چگالی ذرات غبار بین ستارگان را دنبال کند و فرآیند شکلگیری ستارگان را آشکار سازد. مشابه تلسکوپهای APEX و JCMT در شیلی، XSMT هم به ما اجازه میدهد بقایای کهکشانهای دوردست و منشأ مولکولهای کلیدی حیات را ردیابی کنیم.
۲. پژوهش روی گازهای مولکولی و ترکیبات پیچیده
امواج زیرمیلیمتری در بازه طول موج ۰.۱–۱ میلیمتر، نشانههای طیفی مولکولهایی مانند کربن مونوکسید و آمونیاک را نمایان میسازند.
۳. تکمیل خلأ زیرساختی نجوم چین
تا پیش از این، دانشمندان چینی برای مطالعات میلیمتری به رصدخانههای خارجی وابسته بودند. بهرهبرداری از تلسکوپ ۱۵ متری زیرمیلیمتری در ارتفاع بالا، ظرفیت تحقیق روی «جهان سرد و پنهان» را در داخل کشور فراهم میکند.
ویژگیهای کلیدی تلسکوپ ۱۵ متری زیرمیلیمتری XSMT
- قطر دهانه: ۱۵ متر برای افزایش حساسیت و تفکیکپذیری
- دامنه امواج: فرکانس بالا در بازه زیرمیلیمتری (۰.۱ تا ۱ میلیمتر)
- محل ساخت: شهر دلینگه، استان چینگهای، در ارتفاع ۴۸۰۰ متر
شرایط ایدهآل رصد زیرمیلیمتری
برای مشاهده امواج زیرمیلیمتری، نیاز به محیطی با بخار آب بسیار کم و آلودگی رادیویی اندک داریم. فلات چینگهای-تبت به خاطر ارتفاع بالا و فواصل دور از سکونتگاههای پرجمعیت، مشابه سایتهای ALMA در بیابان آتاکاما، بهترین مکان را برای تلسکوپ ۱۵ متری زیرمیلیمتری فراهم کرده است.
با بهرهبرداری از این رصدخانه تا سال ۲۰۲۷، تلسکوپ ۱۵ متری زیرمیلیمتری چین قادر خواهد بود نهتنها نقشه دقیقی از گردوغبار و گاز میانستارهای تهیه کند، بلکه رازهای چگونگی تولد ستارگان و ماهیت کهکشانهای اولیه را نیز برای جامعه علمی آشکار سازد.
لعیا آزاده
من فارغالتحصیل رشته رسانه و ارتباطات هستم و از همان دوران دانشگاه به پتانسیل فضای مجازی و رسانههای دیجیتال برای تولید محتوا علاقهمند شدم. فعالیت حرفهای خودم را از سال ۱۳۹۷ با مدیریت یک وبلاگ و شبکههای اجتماعی برای یک برند کوچک آغاز کردم. پس از کسب تجربه در زمینه تولید محتوای دیجیتال و بازاریابی، اکنون به عنوان دبیر سرویس محتوای دیجیتال در یک مجله اینترنتی شناختهشده فعالیت میکنم. تلاش من این است که با بهرهگیری از روندهای جدید، محتوایی جذاب و تعاملی برای مخاطبان تولید کنم.