دستاورد محققان دانشگاه ویرجینیا تک
پژوهشگران دانشگاه ویرجینیا تک با استفاده از فناوری پیشرفته ویرایش ژن CRISPR موفق شدند حافظه از دسترفته در موشهای پیر را بازیابی کنند. این یافته علمی نشان میدهد که فراموشی ناشی از پیری، که یکی از عوامل اصلی ابتلا به آلزایمر و زوال عقل است، شاید در آینده قابل درمان باشد.
نقش فرآیند مولکولی K63 در حافظه
در نخستین مطالعه منتشرشده در نشریه Neuroscience، تیم تحقیقاتی به بررسی فرآیندی به نام پلییوبیکویتیناسیون K63 پرداخت. این فرآیند مانند یک سیستم برچسبگذاری عمل میکند و مسیر حرکت پروتئینها در سلولهای مغزی را مشخص میسازد. زمانی که این مکانیسم بهدرستی کار کند، نورونها قادر خواهند بود ارتباط مؤثرتری برقرار کنند و خاطرات شکل بگیرند.
- در هیپوکامپ (مرکز اصلی تشکیل و بازیابی حافظه)، سطح K63 با افزایش سن بالا میرود. کاهش این سطح با کمک CRISPR موجب بهبود عملکرد حافظه شد.
- در آمیگدال (بخش مرتبط با پردازش احساسات)، سطح K63 کاهش مییابد و اصلاح آن نیز به بهبود حافظه کمک کرد.
ژن IGF2 و نقش آن در تشکیل خاطرات
در مطالعه دوم که نتایج آن در Brain Research Bulletin منتشر شد، پژوهشگران روی ژن IGF2 تمرکز کردند؛ ژنی که در شکلگیری خاطرات نقش کلیدی دارد. با افزایش سن، فعالیت این ژن در هیپوکامپ کاهش یافته و بهدلیل متیلاسیون DNA غیرفعال میشود. تیم تحقیقاتی با استفاده از CRISPR توانست این برچسبهای شیمیایی را حذف کرده و ژن IGF2 را دوباره فعال کند. نتیجه این اقدام، بازگشت قابلتوجه توانایی حافظه در موشهای پیر بود.
اهمیت یافتهها برای آینده درمان زوال عقل
به گفته تیموتی جارووم، استاد دانشگاه ویرجینیا تک، بیش از یکسوم افراد بالای ۷۰ سال با کاهش حافظه مواجهاند و این وضعیت یکی از عوامل خطر اصلی برای ابتلا به آلزایمر محسوب میشود. این تحقیقات نشان میدهد که:
- کاهش حافظه ناشی از تغییرات مولکولی خاص است.
- با هدف قرار دادن این تغییرات میتوان مسیرهای تازهای برای درمان زوال عقل یافت.
جمعبندی
کشف راههای بازگرداندن حافظه با استفاده از فناوری CRISPR امید تازهای برای مقابله با فراموشی ناشی از پیری و بیماریهای مرتبط با حافظه ایجاد کرده است. هرچند این مطالعات هنوز در مرحله آزمایش حیوانی قرار دارند، اما نتایج نشان میدهد که در آینده میتوان با اصلاح تغییرات مولکولی، راهکارهای مؤثری برای درمان یا پیشگیری از زوال عقل و آلزایمر ارائه داد.
**بیوگرافی لعیا آزاده**
**لعیا آزاده**
سردبیر بخش هنرهای تجسمی و زیباییشناسی
لعیا آزاده منتقد هنری، کیوریتور و پژوهشگر حوزه هنرهای تجسمی با بیش از چهارده سال تجربه تخصصی در نقد هنری، مدیریت پروژههای نمایشگاهی و پژوهش در تاریخ هنر معاصر ایران است. تمرکز اصلی وی بر تحلیل جریانهای نوین هنرهای تجسمی، زیباییشناسی معاصر و پیوند هنر با مفاهیم فلسفی و اجتماعی است.
**تحصیلات**
وی دارای مدرک کارشناسی ارشد پژوهش هنر از دانشگاه هنر تهران و کارشناسی نقاشی از دانشگاه هنر است. همچنین دورههای تخصصی کیوریتوری و مدیریت موزه را در آکادمی هنرهای معاصر اروپا گذرانده و در کارگاههای متعدد نقد هنری و زیباییشناسی شرکت فعال داشته است.
**سوابق حرفهای**
آزاده فعالیت حرفهای خود را از اواخر دهه هشتاد به عنوان منتقد هنری در نشریات تخصصی هنری آغاز کرد. با توسعه فعالیتهایش در حوزه کیوریتوری، وی گردانندگی چندین نمایشگاه معتبر گروهی و انفرادی در گالریها و موزههای داخلی را بر عهده داشته و به عنوان مشاور هنری با چندین مؤسسه فرهنگی همکاری مستمر دارد.
وی از ابتدای سال ۱۴۰۰ به تیم تحریریه مجله اینترنتی ساتیا پیوسته و به عنوان سردبیر بخش هنرهای تجسمی و زیباییشناسی در این رسانه فعالیت میکند. در این مدت، تحلیلهای عمیق و نقدهای تحلیلی وی درباره آثار هنرمندان معاصر ایرانی و جریانهای جهانی هنر، مورد توجه جامعه هنری و مخاطبان علاقهمند قرار گرفته است.
**تخصصها و حوزههای کاری**
تخصص اصلی آزاده در نقد و تحلیل هنرهای تجسمی معاصر، کیوریتوری نمایشگاههای مفهومی و پژوهش در زمینه زیباییشناسی فلسفی است. وی همچنین در زمینه مشاوره مجموعهداری، تحلیل بازار هنر و مطالعه تأثیر تحولات اجتماعی بر تولیدات هنری تجربه قابل توجهی دارد.
**روششناسی تحلیلی**
رویکرد تحلیلی آزاده مبتنی بر تلفیق دانش تاریخ هنر، مفاهیم زیباییشناسی فلسفی و درک بستر اجتماعی تولید اثر هنری است. وی در نقدهای خود همواره بر درک فرآیند خلاقه هنرمند، تحلیل ساختار فرمال اثر و بررسی لایههای معنایی آن تأکید دارد و از رویکردهای تکبعدی و قضاوتهای شتابزده پرهیز میکند.
**عضویت در نهادهای تخصصی**
وی عضو انجمن منتقدان و نویسندگان هنر ایران و انجمن کیوریتورهای مستقل است و در کمیتههای انتخاب چندین دوسالانه و جشنواره هنری معتبر کشور مشارکت داشته است.