در پروندهای که اواخر سال گذشته با مرگ مشکوک یک جوان ۲۵ ساله در یکی از کمپهای ترک اعتیاد آغاز شد، دادگاه کیفری استان تهران با بررسی شواهد و اظهارات متهمان، «قتل شبهعمد» را محرز دانست و چهار نفر از کارکنان این مرکز را به حبس محکوم کرد. این حکم در حالی صادر شد که خانواده مقتول ابتدا درخواست قصاص داشتند، اما قاضی پرونده با توجه به مدارک و گزارش پزشکی قانونی، تصمیم به تعقیب کیفری در قالب شبهعمد گرفت.
ضرب و شتم و بستن به «درخت آرامش»؛ روایت جنایت در کمپ ترک اعتیاد
گزارش اولیه این پرونده در اسفند ۱۴۰۲ توسط تکنیسینهای اورژانس به پلیس اعلام شد. پس از حضور مأموران در محل و بررسیهای اولیه، مشخص شد که جوان ۲۵ ساله در جریان ضرب و شتم و بستن به درختی در حیاط کمپ، موسوم به «درخت آرامش»، جان خود را از دست داده است. این درخت که ظاهراً برای کنترل بیماران پرخاشگر مورد استفاده قرار میگرفت، در این حادثه به صحنهای مرگبار تبدیل شد.
با تحقیقات میدانی، اظهارات شهود و بازبینی دوربینهای مداربسته، چهار ضارب به نامهای محسن، نوید، بهرام و خسرو بازداشت شدند. متهمان در بازجوییها به ضرب و شتم مقتول اعتراف کردند و پرونده با اتهام مشارکت در قتل عمدی به شعبه ۱۳ دادگاه کیفری یک استان تهران ارسال شد.
دفاعیات متهمان و اقرار محسن؛ «برای آرام کردن او چند مشت زدیم»
در جلسه دادگاه، پدر و مادر مقتول ابتدا درخواست قصاص کردند. سپس محسن به جایگاه رفت و با بیان ندامت، گفت: «مقتول آدم آرامی نبود و روز حادثه بیقراری و پرخاشگری میکرد. ما به دستور خسرو، مدیر داخلی، سعی کردیم او را آرام کنیم، اما به ما حمله کرد و ناچار شدم چند مشت و لگد به او بزنم.» سایر متهمان نیز در دفاعیات خود گفتند تنها برای آرام کردن مقتول، چند مشت و لگد زدهاند.
خسرو، مدیر داخلی کمپ، در دفاعیات خود اعلام کرد که سابقاً خودش نیز در همان کمپ ترک کرده و به همین دلیل به عنوان مدیر داخلی شناخته میشده است. او ادعا کرد که بدون اجازه مدیر کمپ، اقدامی انجام نمیداده و بستن به درخت را روشی مرسوم برای کنترل بیماران دانست. او گفت: «ما او را با دستور مدیر کمپ چند دفعه به درخت بسته بودیم و وقتی آرام میشد، رهایش میکردیم، اما این بار او فوت کرد.»
مدیر کمپ: بستن به درخت «مرسوم» است؛ آیا قانون پاسخگوست؟
در جلسه دوم دادگاه، مدیر کمپ به سؤالات قضات پاسخ داد و گفت در روز حادثه برای تمدید پروانه کمپ به بهزیستی رفته بود. او افزود که به محض اطلاع از وخامت حال یکی از بیماران، به کمپ بازگشته و از کارکنان خواسته بود با اورژانس تماس بگیرند. این اظهارات در حالی مطرح شد که موضوع بستن بیماران به درخت با طناب پارچهای، از سوی او «امری مرسوم» توصیف شد و به عنوان راهکاری برای جلوگیری از آسیب به خود و دیگران معرفی شد.
با پایان جلسات دادگاه و بررسی گزارش شاهدان، دوربینهای مداربسته و نظر پزشکی قانونی، قضات قتل را شبهعمد تشخیص دادند و هر چهار متهم را به حبس محکوم کردند. این حکم در حالی صادر شد که هنوز سوالهای اساسی درباره استانداردهای مراقبتی در کمپهای ترک اعتیاد و نظارت بر آنها در جامعه مطرح است.
**بیوگرافی لعیا آزاده**
**لعیا آزاده**
سردبیر بخش هنرهای تجسمی و زیباییشناسی
لعیا آزاده منتقد هنری، کیوریتور و پژوهشگر حوزه هنرهای تجسمی با بیش از چهارده سال تجربه تخصصی در نقد هنری، مدیریت پروژههای نمایشگاهی و پژوهش در تاریخ هنر معاصر ایران است. تمرکز اصلی وی بر تحلیل جریانهای نوین هنرهای تجسمی، زیباییشناسی معاصر و پیوند هنر با مفاهیم فلسفی و اجتماعی است.
**تحصیلات**
وی دارای مدرک کارشناسی ارشد پژوهش هنر از دانشگاه هنر تهران و کارشناسی نقاشی از دانشگاه هنر است. همچنین دورههای تخصصی کیوریتوری و مدیریت موزه را در آکادمی هنرهای معاصر اروپا گذرانده و در کارگاههای متعدد نقد هنری و زیباییشناسی شرکت فعال داشته است.
**سوابق حرفهای**
آزاده فعالیت حرفهای خود را از اواخر دهه هشتاد به عنوان منتقد هنری در نشریات تخصصی هنری آغاز کرد. با توسعه فعالیتهایش در حوزه کیوریتوری، وی گردانندگی چندین نمایشگاه معتبر گروهی و انفرادی در گالریها و موزههای داخلی را بر عهده داشته و به عنوان مشاور هنری با چندین مؤسسه فرهنگی همکاری مستمر دارد.
وی از ابتدای سال ۱۴۰۰ به تیم تحریریه مجله اینترنتی ساتیا پیوسته و به عنوان سردبیر بخش هنرهای تجسمی و زیباییشناسی در این رسانه فعالیت میکند. در این مدت، تحلیلهای عمیق و نقدهای تحلیلی وی درباره آثار هنرمندان معاصر ایرانی و جریانهای جهانی هنر، مورد توجه جامعه هنری و مخاطبان علاقهمند قرار گرفته است.
**تخصصها و حوزههای کاری**
تخصص اصلی آزاده در نقد و تحلیل هنرهای تجسمی معاصر، کیوریتوری نمایشگاههای مفهومی و پژوهش در زمینه زیباییشناسی فلسفی است. وی همچنین در زمینه مشاوره مجموعهداری، تحلیل بازار هنر و مطالعه تأثیر تحولات اجتماعی بر تولیدات هنری تجربه قابل توجهی دارد.
**روششناسی تحلیلی**
رویکرد تحلیلی آزاده مبتنی بر تلفیق دانش تاریخ هنر، مفاهیم زیباییشناسی فلسفی و درک بستر اجتماعی تولید اثر هنری است. وی در نقدهای خود همواره بر درک فرآیند خلاقه هنرمند، تحلیل ساختار فرمال اثر و بررسی لایههای معنایی آن تأکید دارد و از رویکردهای تکبعدی و قضاوتهای شتابزده پرهیز میکند.
**عضویت در نهادهای تخصصی**
وی عضو انجمن منتقدان و نویسندگان هنر ایران و انجمن کیوریتورهای مستقل است و در کمیتههای انتخاب چندین دوسالانه و جشنواره هنری معتبر کشور مشارکت داشته است.