یک کارآزمایی تصادفی وسیع در کشورهای اسکاندیناوی نشان میدهد مصرف روزانه آسپرین ۱۶۰ میلیگرم پس از جراحی تومور روده بزرگ، میتواند در بیمارانی که جهش ژنی PIK3CA دارند تا ۵۵ درصد خطر عود بیماری را کاهش دهد. این نتیجه که در New England Journal of Medicine منتشر شده، افق تازهای در پزشکی دقیق (Precision Medicine) برای جلوگیری از عود سرطان باز میکند.
مهمترین یافتههای مطالعه
پژوهشگران دانشگاه کارولینسکا و مراکز دانشگاهی در سوئد، نروژ، دانمارک و فنلاند بیش از ۳۵۰۰ بیمار با تومور روده بزرگ را که عمل جراحی موفقیتآمیز روی آنها انجام شده بود زیر نظر گرفتند.
- نیمی از بیماران با جهش PIK3CA روزانه آسپرین کمدوز (۱۶۰ میلیگرم) مصرف کردند، نیمی دیگر دارونما دریافت کردند.
- پس از سه سال، گروه آسپرین ۵۵ درصد کمتر دچار عود توده سرطانی شدند؛ درحالیکه در مطالعات قبلی نرخ برگشت سرطان روده بزرگ در مراحل II–III در بازهٔ ۲۰–۳۰ درصد گزارش شده است (American Cancer Society, 2022).
چرا جهش PIK3CA اهمیت دارد؟
ژن PIK3CA در مسیر سیگنالدهی سلولی نقش کلیدی دارد و جهش آن حدود ۱۵–۲۰ درصد تومورهای روده بزرگ و ۳۰–۵۵ درصد سرطانهای پستان را درگیر میکند (Cancer Genome Atlas, 2020). این جهش منجر به افزایش تکثیر سلولی و مقاومت به مرگ برنامهریزیشده میشود. آسپرین با مهار آنزیم COX-2 و تأثیر بر مسیر PI3K/AKT، التهاب محیط تومور را کاهش داده و از رشد مجدد سلولهای سرطانی جلوگیری میکند.
پیامدهای بالینی و توصیهها
این مطالعه نشان میدهد که:
- پزشکان میتوانند پس از جراحی در بیماران روده بزرگ، بررسی جهش PIK3CA را در دستور قرار دهند و در صورت مثبت بودن، آسپرین کمدوز را بهعنوان درمان کمکی تجویز کنند.
- سازمانهای راهنما مانند NCCN و ESMO ممکن است در بهروزرسانی پروتکلهای پساکرکتومی، نقش آسپرین را برای گروههای هدف تأیید کنند.
مزایا و ملاحظات ایمنی
در کنار دسترسی آسان و هزینه پایین، آسپرین خاصیت ضدالتهابی و ضدپلاکتی دارد و در مطالعات اپیدمیولوژیک مصرف بلندمدت آن ارتباط معکوس با بروز سرطان روده بزرگ نشان داده است (USPSTF, 2021).
- اما آسپرین میتواند خطر خونریزی گوارشی و عوارض معدهای را افزایش دهد؛ بیماران با سابقه زخم معده، مشکلات انعقادی یا همزمان مصرف رقیقکننده خون باید تحت نظر دقیق پزشک قرار گیرند.
منابع و مطالعات مرجع
- Marteling A. et al. “Aspirin after Surgery for Colorectal Cancer with PIK3CA Mutation,” New England Journal of Medicine, 2024.
- American Cancer Society. “Colorectal Cancer Facts & Figures,” 2022.
- The Cancer Genome Atlas. “Comprehensive molecular characterization of colorectal cancer,” 2020.
- U.S. Preventive Services Task Force. “Aspirin use for the primary prevention of cardiovascular disease and colorectal cancer,” 2021.
**بیوگرافی لعیا آزاده**
**لعیا آزاده**
سردبیر بخش هنرهای تجسمی و زیباییشناسی
لعیا آزاده منتقد هنری، کیوریتور و پژوهشگر حوزه هنرهای تجسمی با بیش از چهارده سال تجربه تخصصی در نقد هنری، مدیریت پروژههای نمایشگاهی و پژوهش در تاریخ هنر معاصر ایران است. تمرکز اصلی وی بر تحلیل جریانهای نوین هنرهای تجسمی، زیباییشناسی معاصر و پیوند هنر با مفاهیم فلسفی و اجتماعی است.
**تحصیلات**
وی دارای مدرک کارشناسی ارشد پژوهش هنر از دانشگاه هنر تهران و کارشناسی نقاشی از دانشگاه هنر است. همچنین دورههای تخصصی کیوریتوری و مدیریت موزه را در آکادمی هنرهای معاصر اروپا گذرانده و در کارگاههای متعدد نقد هنری و زیباییشناسی شرکت فعال داشته است.
**سوابق حرفهای**
آزاده فعالیت حرفهای خود را از اواخر دهه هشتاد به عنوان منتقد هنری در نشریات تخصصی هنری آغاز کرد. با توسعه فعالیتهایش در حوزه کیوریتوری، وی گردانندگی چندین نمایشگاه معتبر گروهی و انفرادی در گالریها و موزههای داخلی را بر عهده داشته و به عنوان مشاور هنری با چندین مؤسسه فرهنگی همکاری مستمر دارد.
وی از ابتدای سال ۱۴۰۰ به تیم تحریریه مجله اینترنتی ساتیا پیوسته و به عنوان سردبیر بخش هنرهای تجسمی و زیباییشناسی در این رسانه فعالیت میکند. در این مدت، تحلیلهای عمیق و نقدهای تحلیلی وی درباره آثار هنرمندان معاصر ایرانی و جریانهای جهانی هنر، مورد توجه جامعه هنری و مخاطبان علاقهمند قرار گرفته است.
**تخصصها و حوزههای کاری**
تخصص اصلی آزاده در نقد و تحلیل هنرهای تجسمی معاصر، کیوریتوری نمایشگاههای مفهومی و پژوهش در زمینه زیباییشناسی فلسفی است. وی همچنین در زمینه مشاوره مجموعهداری، تحلیل بازار هنر و مطالعه تأثیر تحولات اجتماعی بر تولیدات هنری تجربه قابل توجهی دارد.
**روششناسی تحلیلی**
رویکرد تحلیلی آزاده مبتنی بر تلفیق دانش تاریخ هنر، مفاهیم زیباییشناسی فلسفی و درک بستر اجتماعی تولید اثر هنری است. وی در نقدهای خود همواره بر درک فرآیند خلاقه هنرمند، تحلیل ساختار فرمال اثر و بررسی لایههای معنایی آن تأکید دارد و از رویکردهای تکبعدی و قضاوتهای شتابزده پرهیز میکند.
**عضویت در نهادهای تخصصی**
وی عضو انجمن منتقدان و نویسندگان هنر ایران و انجمن کیوریتورهای مستقل است و در کمیتههای انتخاب چندین دوسالانه و جشنواره هنری معتبر کشور مشارکت داشته است.