مصرف ماهی، منبعی غنی از پروتئین و اسیدهای چرب امگا-۳ است و جایگاه ثابتی در رژیم غذایی سالم دارد. اما آلودگی آبها به جیوه، سوالی مهم را پیش میآورد: وقتی سراغ قفسه کنسروها میرویم، کدام انواع برای بدن کمریسکترند؟
نتایج یک آزمایش تخصصی
دکتر فاطمه امینی نجفی، پاتولوژیست و میکروبیولوژیست، میزان جیوه شش نوع کنسرو ماهی را در آزمایشگاهی معتبر اندازهگیری کرد. نمونهها شامل مارلین، تن معمولی، هوور، ماهی زرده، تن در روغن زیتون و قزلآلای کنسروشده بودند. همه کنسروها در محدوده استاندارد ppm قرار گرفتند، اما تفاوتهای قابلتوجهی در مقدار جیوه داشتند.
رتبهبندی میزان جیوه در کنسروها
- ماهی مارلین: ۰.۰۲ ppm (بیشترین)
- ماهی تن، هوور و زرده: مقادیر متوسط
- ماهی قزلآلا: نزدیک صفر (کمترین)
جوشاندن یا فرآوری کنسرو تأثیری محسوس بر کاهش جیوه نداشت و مشخص شد اندازه و عمر ماهی عامل تعیینکننده است.
انباشت زیستی؛ چرا ماهیهای بزرگتر آلودهترند؟
انباشت زیستی پدیدهای است که بر اثر گیر افتادن و ثابت ماندن سموم در بدن جانداران بالادستی زنجیره غذایی رخ میدهد. ماهیهای بزرگتر و مسنتر مثل مارلین و تن، در طول عمر طولانیتر خود جیوه بیشتری جذب میکنند، در حالی که گونههای کوچکتر با عمر کوتاه—مثل قزلآلا، ساردین و کیلکا—آلودهگی کمتر نشان میدهند.
توصیههای کاربردی برای انتخاب و مصرف ایمن کنسرو ماهی
- همیشه نوع ماهی را از روی بستهبندی بررسی کنید و در صورت امکان انواع کوچکتر (قزلآلا و ساردین) را به اولویت انتخاب تبدیل کنید.
- مصرف هفتگی خود را محدود به یک تا دو وعده کنید و تنوع در انواع ماهی را رعایت نمایید.
برای گروههای حساس مثل زنان باردار، کودکان و بیماران مزمن، کاهش میزان مصرف و جایگزینی با منابع پروتئینی کمآلایش مانند حبوبات یا گوشت سفید توصیه میشود.
با این آگاهی میتوانید از فواید ماهیها بهرهمند شوید و در عین حال خطرات ناشی از جیوه را به حداقل برسانید. انتخاب هوشمندانه کنسرو ماهی، گامی کوچک در جهت تغذیه سالم و پایدار است.
**بیوگرافی لعیا آزاده**
**لعیا آزاده**
سردبیر بخش هنرهای تجسمی و زیباییشناسی
لعیا آزاده منتقد هنری، کیوریتور و پژوهشگر حوزه هنرهای تجسمی با بیش از چهارده سال تجربه تخصصی در نقد هنری، مدیریت پروژههای نمایشگاهی و پژوهش در تاریخ هنر معاصر ایران است. تمرکز اصلی وی بر تحلیل جریانهای نوین هنرهای تجسمی، زیباییشناسی معاصر و پیوند هنر با مفاهیم فلسفی و اجتماعی است.
**تحصیلات**
وی دارای مدرک کارشناسی ارشد پژوهش هنر از دانشگاه هنر تهران و کارشناسی نقاشی از دانشگاه هنر است. همچنین دورههای تخصصی کیوریتوری و مدیریت موزه را در آکادمی هنرهای معاصر اروپا گذرانده و در کارگاههای متعدد نقد هنری و زیباییشناسی شرکت فعال داشته است.
**سوابق حرفهای**
آزاده فعالیت حرفهای خود را از اواخر دهه هشتاد به عنوان منتقد هنری در نشریات تخصصی هنری آغاز کرد. با توسعه فعالیتهایش در حوزه کیوریتوری، وی گردانندگی چندین نمایشگاه معتبر گروهی و انفرادی در گالریها و موزههای داخلی را بر عهده داشته و به عنوان مشاور هنری با چندین مؤسسه فرهنگی همکاری مستمر دارد.
وی از ابتدای سال ۱۴۰۰ به تیم تحریریه مجله اینترنتی ساتیا پیوسته و به عنوان سردبیر بخش هنرهای تجسمی و زیباییشناسی در این رسانه فعالیت میکند. در این مدت، تحلیلهای عمیق و نقدهای تحلیلی وی درباره آثار هنرمندان معاصر ایرانی و جریانهای جهانی هنر، مورد توجه جامعه هنری و مخاطبان علاقهمند قرار گرفته است.
**تخصصها و حوزههای کاری**
تخصص اصلی آزاده در نقد و تحلیل هنرهای تجسمی معاصر، کیوریتوری نمایشگاههای مفهومی و پژوهش در زمینه زیباییشناسی فلسفی است. وی همچنین در زمینه مشاوره مجموعهداری، تحلیل بازار هنر و مطالعه تأثیر تحولات اجتماعی بر تولیدات هنری تجربه قابل توجهی دارد.
**روششناسی تحلیلی**
رویکرد تحلیلی آزاده مبتنی بر تلفیق دانش تاریخ هنر، مفاهیم زیباییشناسی فلسفی و درک بستر اجتماعی تولید اثر هنری است. وی در نقدهای خود همواره بر درک فرآیند خلاقه هنرمند، تحلیل ساختار فرمال اثر و بررسی لایههای معنایی آن تأکید دارد و از رویکردهای تکبعدی و قضاوتهای شتابزده پرهیز میکند.
**عضویت در نهادهای تخصصی**
وی عضو انجمن منتقدان و نویسندگان هنر ایران و انجمن کیوریتورهای مستقل است و در کمیتههای انتخاب چندین دوسالانه و جشنواره هنری معتبر کشور مشارکت داشته است.